越南水产产业为实现两位数增长目标注入新动力

Tuy nhiên, để vượt qua thách thức về chi phí logistics, nguồn cung nguyên liệu, rào cản lao động, kỹ thuật và đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số vào năm 2026, ngành thủy sản Việt Nam không chỉ dựa vào nền tảng hiện có mà còn cần tiếp tục khai thác các nguồn lực đang bị tắc nghẽn, giải phóng tiềm năng sản xuất, từng bước thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân trở thành động lực phát triển mạnh mẽ và bền vững.

Nửa đầu năm nay, sản phẩm tôm tiếp tục trở thành mặt hàng thủy sản xuất khẩu chủ lực của Việt Nam. Số liệu cho thấy xuất khẩu tôm của Việt Nam trong 6 tháng đầu năm đạt 2,3 tỷ USD, tăng hơn 13% so với cùng kỳ năm trước, chiếm 40% tổng kim ngạch xuất khẩu của ngành thủy sản. Dự kiến ​​sẽ trở thành động lực quan trọng để ngành thủy sản đạt được mục tiêu xuất khẩu năm 2026.

Theo sát phía sau là trụ cột xuất khẩu lớn thứ hai là cá da trơn. Nửa đầu năm nay, xuất khẩu hoa trà của Việt Nam đạt 1,1 tỷ USD, tăng hơn 12% so với cùng kỳ năm ngoái, chiếm gần 20% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản của cả nước. Sự gia tăng này cho thấy nhu cầu đối với các sản phẩm cá thịt trắng có giá hợp lý vẫn ổn định trong bối cảnh xu hướng tiết kiệm chi phí của người tiêu dùng ở nhiều nước trên thế giới. Các chuyên gia ngành thủy sản cho rằng, cá tra Việt Nam vẫn có lợi thế về cạnh tranh về giá, năng lực cung ứng và chế biến linh hoạt, có thể đáp ứng nhu cầu của các kênh tiêu thụ khác nhau.

Nhu cầu thủy sản tại nhiều thị trường ngày càng tăng, trong đó Mỹ, thị trường trọng điểm, hoạt động đặc biệt tốt, đẩy xuất khẩu thủy sản của Việt Nam vượt 1 tỷ USD trong tháng 6, tăng khoảng 20% ​​so với cùng kỳ năm ngoái. Tuy nhiên, ông Lê Hằng, Phó tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam, cho biết, xuất khẩu thủy sản đạt mức tăng trưởng hai con số trong nửa đầu năm nay, chủ yếu do nhu cầu tiêu dùng phục hồi. Sự tăng trưởng này phản ánh năng lực ngày càng cao của doanh nghiệp Việt Nam trong việc điều chỉnh thị trường, tối ưu hóa cơ cấu sản phẩm và phát triển hiệu quả hơn các thị trường có lợi thế về địa lý.

Mặc dù kết quả đạt được trong nửa đầu năm đã đặt nền móng vững chắc cho mục tiêu tăng trưởng cả năm nhưng các công ty vẫn khó có thể lạc quan trước những bất ổn ngày càng gia tăng trong nửa cuối năm. Các doanh nghiệp thủy sản cho rằng, áp lực chính hiện nay của ngành không còn đến từ nhu cầu thị trường mà đến từ chi phí hậu cần, vận chuyển, nguồn cung nguyên liệu và chi phí nhân công.

Nhiều chuyên gia tin rằng cải cách thể chế sâu rộng, hợp lý hóa các điều kiện tiếp cận thị trường và giải phóng hơn nữa sức sống của phát triển doanh nghiệp là chìa khóa để đạt được mục tiêu tăng trưởng kinh tế chất lượng cao trong tương lai. Ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam, cho biết, Việt Nam hiện nằm trong top 3 nước xuất khẩu thủy sản hàng đầu thế giới.

Năm 2026, ngành thủy sản Việt Nam đặt mục tiêu tổng kim ngạch xuất khẩu đạt 12 tỷ USD, tăng trưởng bình quân hàng năm khoảng 10% - 11%. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu này, vẫn cần phải phối hợp, giải quyết các nút thắt hạn chế sự phát triển của doanh nghiệp như nguồn lao động, chi phí vận chuyển, thủ tục chứng nhận nguyên liệu xuất khẩu. Trong bối cảnh đơn hàng xuất khẩu tiếp tục tăng trưởng, chi phí logistics vẫn là một trong những thách thức chính mà các công ty xuất khẩu thủy sản phải đối mặt. Hiện nay, giá cước vận chuyển container quốc tế đã tăng lên mức cao nhất trong vòng 2 năm qua. Ngoài ra, do bị ảnh hưởng bởi những lo ngại của các nhà nhập khẩu Mỹ về chính sách thuế quan mới, nhu cầu nhập khẩu tăng lên đáng kể cũng đẩy “mùa nhập khẩu cuối năm” truyền thống đến sớm hơn dự kiến.

Dựa trên quy mô xuất khẩu hàng năm khoảng 1 triệu container, chi phí logistics tăng cao sẽ “xói mòn” đáng kể không gian giá trị gia tăng của doanh nghiệp, đặc biệt là các đơn hàng xuất sang các thị trường viễn dương như Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu, những thị trường thường có nhiều khả năng phải chịu phụ phí. Ngoài ra, các thủ tục, quy định pháp lý liên quan liên quan đến xuất khẩu thủy sản cũng cần được đơn giản hóa hơn nữa để phát huy hết năng lực sản xuất và lợi thế cạnh tranh của ngành chế biến thủy sản Việt Nam.

Khi đánh giá xu hướng thị trường vận tải container toàn cầu trong vài tháng tới, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam khuyến nghị các doanh nghiệp cần hết sức chú ý đến những thay đổi về giá cước trên các tuyến, sắp xếp đặt chỗ trước và tích cực mở rộng kênh hợp tác với nhiều hãng tàu. Doanh nghiệp nên thiết lập cơ chế lập kế hoạch hậu cần linh hoạt, xây dựng kế hoạch khẩn cấp và cập nhật thông tin thị trường để giảm thiểu rủi ro chuỗi cung ứng.

Ou Yingjun, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan, cho biết, Cục Hải quan đang tăng cường kết nối dữ liệu với các tổ chức trong và ngoài nước có liên quan cũng như các đối tác quốc tế để giảm chi phí tuân thủ của doanh nghiệp, đồng thời đảm bảo tính minh bạch về quy định, nâng cao hiệu quả quản lý, ngăn chặn và chống gian lận thương mại một cách hiệu quả. Cục Hải quan đang rà soát toàn diện các quy định liên quan liên quan đến kiểm dịch động thực vật, kiểm tra an toàn thực phẩm, v.v., đơn giản hóa hơn nữa các thủ tục phê duyệt và giám sát không cần thiết, đồng thời giảm thời gian và chi phí của doanh nghiệp.

Để thúc đẩy xuất khẩu thủy sản phát triển mạnh mẽ hơn trong thời gian tới, Tiến sĩ Nguyễn Thị Dung, nguyên Phó Giám đốc Văn phòng Quốc hội Việt Nam cho rằng, ngành thủy sản không chỉ tập trung tăng trưởng sản xuất mà còn phải nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm bằng cách phát triển chế biến sâu, tận dụng phụ phẩm theo mô hình kinh tế tuần hoàn. Tận dụng năng lực chế biến hàng đầu thế giới đối với các sản phẩm có giá trị gia tăng cao, ngành thủy sản có thể nhập nguyên liệu thô chất lượng cao từ nhiều nước, tiến hành chế biến sâu rồi xuất khẩu, từ đó đẩy nhanh tốc độ quay vòng vốn, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và tối ưu hóa năng lực sản xuất của nhà máy.

Những kết quả tích cực đạt được trong xuất khẩu thủy sản nửa đầu năm đã tạo nền tảng vững chắc để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số vào năm 2026. Khi những khó khăn, vướng mắc được giải quyết kịp thời, mục tiêu xuất khẩu 12 tỷ USD được kỳ vọng sẽ trở thành cột mốc lịch sử mới trong xuất khẩu thủy sản, đánh dấu ngành thủy sản Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển chất lượng cao trên cơ sở gia tăng giá trị gia tăng, thúc đẩy đổi mới công nghệ và phát triển bền vững. (qua)